Testosterontekort
Klachten die op een tekort kunnen wijzen, en de veel grotere groep klachten die dat niet doet.
Moeheid, weinig energie en minder zin zijn aspecifiek: er kan een testosterontekort achter zitten, maar veel vaker is er iets anders aan de hand: slaaptekort, overgewicht, een schildklierprobleem, medicatie of somberheid. Deze rubriek beschrijft welk klachtenpatroon een meting rechtvaardigt, hoe de diagnose hypogonadisme in Nederland formeel wordt gesteld en waarom één lage uitslag daar niet genoeg voor is.
Wanneer is er echt sprake van een testosterontekort?
Een tekort is een combinatie van klachten en een duidelijk en herhaald lage waarde, niet één van beide [1]. In de European Male Ageing Study, met 3.369 mannen van 40 tot 79 jaar, hingen alleen drie seksuele klachten samen met een lage waarde: minder ochtenderecties, minder zin in seks en erectieproblemen [2]. Late-onset hypogonadisme werd gedefinieerd als ten minste die drie klachten samen met een totaal testosteron onder 11 nmol/l en een vrij testosteron onder 220 pmol/l [2].
De Europese urologen (EAU) gebruiken 12 nmol/l (3,5 ng/ml) als grens en raden aan een waarde onder 12 nmol/l op ten minste twee aparte momenten te herhalen [3]. Moeheid, somberheid en minder fitheid hingen in de EMAS-gegevens wel met testosteron samen, maar niet als herkenbaar ziektebeeld [2].
Bij overgewicht en stofwisselingsziekten is een lage waarde vaak functioneel en omkeerbaar. Afvallen en andere leefstijlaanpassingen zijn volgens de EAU dan de eerste stap voor iedere man met een tekort en overgewicht [3].
| Criterium | Wat de bron zegt | Bron |
|---|---|---|
| Klachten | Minder ochtenderecties, minder zin in seks en erectieproblemen: de enige drie klachten met een duidelijk verband met een lage waarde. | [2] |
| Grenswaarde EMAS | Totaal testosteron onder 11 nmol/l (3,2 ng/ml) en vrij testosteron onder 220 pmol/l, samen met ten minste drie seksuele klachten. | [2] |
| Grenswaarde EAU | 12 nmol/l (3,5 ng/ml) totaal testosteron. | [3] |
| Herhalen | Bij een waarde onder 12 nmol/l op ten minste twee aparte momenten opnieuw meten. | [3] |
| Diagnose | Alleen bij klachten en een eenduidig en herhaald lage waarde, nuchter en 's ochtends gemeten. | [1] |
| Overgewicht | Afvallen en leefstijl zijn de eerste stap bij een tekort met overgewicht. | [3] |
Begin hier.
4 gidsen in deze rubriek, van basis tot verdieping.
Testosterontekort: klachten, diagnose en wat het niet is
Welk klachtenpatroon bij een testosterontekort past, hoe hypogonadisme in Nederland wordt vastgesteld en waarom één lage uitslag daar niet genoeg voor is.
Lees dit artikel
Huisarts en testosteron: wat u wel en niet kunt verwachten
Er is geen NHG-richtlijn voor testosteron bij mannen. Lees wat de huisarts wel en niet doet, wat uw verzoek sterker maakt en wanneer een verwijzing volgt.
Testosterontekort: symptomen en diagnose
Testosterontekort herkennen: welke klachten erbij passen, waarom ze aspecifiek zijn, hoe er gemeten wordt en welke oorzaken vaker blijken te spelen.
Moe: ligt het aan je testosteron?
Vermoeidheid is zelden op zichzelf een teken van een testosterontekort. Wat er vaker achter zit, wanneer meten wel zin heeft en waarom de volgorde uitmaakt.
Bronnen bij deze rubriek
- [1]Bhasin S et al. Testosterone Therapy in Men With Hypogonadism: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. J Clin Endocrinol Metab 2018;103(5):1715-1744. PMID 29562364. Geraadpleegd op 10 oktober 2026.
- [2]Wu FC et al. Identification of late-onset hypogonadism in middle-aged and elderly men (European Male Ageing Study). N Engl J Med 2010;363(2):123-135. PMID 20554979. Geraadpleegd op 10 oktober 2026.
- [3]EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health, hoofdstuk Male Hypogonadism (uroweb.org). Geraadpleegd op 10 oktober 2026.
Bekijk de rest van Testomagazine.
Elke rubriek wordt even nuchter en onderbouwd behandeld. Kies de vraag die bij u speelt.