Maca: werkt het op het verlangen of op de hormoonwaarde?

Het korte antwoord

Maca is een knolgewas uit de Peruaanse Andes, verwant aan raapzaad en waterkers. Het wordt gedroogd, gemalen en als poeder of capsule verkocht.

De studies die een effect vinden, vinden dat op zelfgerapporteerd seksueel verlangen. Ze vinden geen verandering in testosteron, luteïniserend hormoon of andere hormoonwaarden.

Dat maakt het een ander product dan de verpakking suggereert. Wie een hormoonwaarde wil verhogen, koopt hier het verkeerde. Wie iets zoekt voor het verlangen, koopt een klein en matig onderbouwd effect.

Wat de studies gemeten hebben

De bekendste onderzoeken komen uit Peru, van een onderzoeksgroep rond Gustavo Gonzales, en zijn klein: enkele tientallen deelnemers, looptijden van acht tot twaalf weken.

In die studies rapporteerden mannen die maca gebruikten vaker een toename van seksueel verlangen dan mannen in de placebogroep. Het effect trad op na ongeveer acht weken en was niet gebonden aan de dosering.

Tegelijk werden hormoonwaarden gemeten, en die veranderden niet. Testosteron, luteïniserend hormoon, follikelstimulerend hormoon en oestradiol bleven gelijk aan die van de placebogroep.

Latere systematische overzichten van deze literatuur komen tot dezelfde conclusie in twee delen: er is een aanwijzing voor een effect op verlangen, en het bewijs is te beperkt om er stellige uitspraken op te baseren. De studies zijn klein, komen grotendeels van dezelfde groep en zijn zelden onafhankelijk herhaald.

Waarom het toch als testosteronbooster wordt verkocht

Omdat verlangen en testosteron in de beleving hetzelfde zijn, en in de fysiologie niet.

Testosteron stuurt het verlangen aan, dat klopt. Maar de omgekeerde redenering gaat niet op: iets dat het verlangen beïnvloedt, hoeft niet via testosteron te werken. Bij maca wijzen de metingen er juist op dat het dat niet doet.

Wat er dan wel gebeurt, is onbekend. Er zijn hypothesen over macamiden en over een effect op het centrale zenuwstelsel, maar geen mechanisme dat is aangetoond.

Voedingssupplementen hoeven vóór verkoop geen werkzaamheid aan te tonen, en voor maca is er geen goedgekeurde gezondheidsclaim over testosteron of erectie. Wat op de verpakking staat, beweegt zich daarom in algemene formuleringen.

Gele, rode en zwarte maca

Maca komt in verschillende kleuren voor, en de verkoop maakt daar een keuzeprobleem van. Geel is de meest voorkomende variant, rood en zwart zijn zeldzamer en duurder.

In dierstudies zijn verschillen tussen de kleuren beschreven, waarbij zwarte maca het meest werd onderzocht op spermakwaliteit en rode maca op prostaatweefsel. Bij mensen is dat onderscheid niet met bruikbare studies onderbouwd.

Praktisch betekent dat: het prijsverschil tussen de kleuren is beter onderbouwd dan het effectverschil.

Wel relevant is de verwerking. Maca wordt in Peru traditioneel gekookt of gegelatiniseerd voordat het wordt gegeten. Rauw poeder wordt door sommige mensen slechter verdragen.

Dosering en gebruik

De studies werken meestal met 1,5 tot 3 gram per dag, verdeeld over de dag en ingenomen bij een maaltijd.

Het gerapporteerde effect trad op na ongeveer acht weken. Wie na twee weken oordeelt, oordeelt te vroeg.

Op de verpakking staat de hoeveelheid soms per capsule en soms per dagdosering. Reken uit hoeveel capsules u nodig heeft om aan de studiedosering te komen, want dat bepaalt de werkelijke prijs per maand.

Let ook op extracten met een concentratiefactor. Een extract van 10 op 1 komt met 300 milligram op dezelfde hoeveelheid uit als 3 gram poeder, maar dat rekensommetje staat er zelden bij.

Veiligheid

Maca wordt in Peru als voedingsmiddel gegeten en wordt in de gebruikte hoeveelheden over het algemeen goed verdragen. Gemelde klachten zijn mild: maagklachten, een opgeblazen gevoel, soms slecht slapen bij inname laat op de dag.

Het is een kruisbloemige, net als kool en broccoli. Wie een schildklieraandoening heeft, bespreekt het gebruik daarom met de arts, omdat deze plantenfamilie stoffen bevat die de jodiumopname kunnen beïnvloeden.

Voor zwangerschap en borstvoeding zijn er onvoldoende gegevens. Het Voedingscentrum wijst er in het algemeen op dat kruidenpreparaten niet automatisch veilig zijn omdat ze plantaardig zijn.

Koop bij een aanbieder die de herkomst noemt. Bij poeders van onduidelijke herkomst is verontreiniging met zware metalen een reëel punt, en dat geldt voor wortelgewassen in het bijzonder.

Wat wel op het verlangen werkt

Slaap. Testosteron wordt grotendeels tijdens de slaap aangemaakt, en een week met te weinig slaap verlaagt de waarde meetbaar. Het effect op zin is bij de meeste mensen sneller merkbaar dan welk supplement ook.

Alcohol. Regelmatig en veel drinken verlaagt het testosteron en verstoort de slaap.

Medicijnen. Bepaalde antidepressiva verlagen het libido als bekende bijwerking. Dat is een gesprek met de arts waard, geen reden om zelf te stoppen.

En de vraag die het vaakst wordt overgeslagen: is er iets veranderd in de relatie, in het werk of in de stemming? Verminderd verlangen is vaker een gevolg van uitputting of spanning dan van een tekort aan een stof.