Testosteroninjecties: wat er volgens de literatuur in de eerste maanden verandert

Waar deze pagina over gaat

Testosteron is in Nederland een receptgeneesmiddel. Of een behandeling aan de orde is, met welk preparaat en in welke dosering, beoordeelt uitsluitend een arts.

Deze pagina noemt daarom geen doseringen, geen schema's en geen bronnen om het te verkrijgen. Zij beschrijft wat er in de literatuur staat over het verloop: wat er verandert, in welke volgorde, en wat mensen verrast.

Dat is precies de informatie die in ervaringsverhalen het slechtst vertegenwoordigd is, omdat daar de eerste weken oververtegenwoordigd zijn en de rest ontbreekt.

Wat als eerste verandert

Het verloop van een testosteronbehandeling is niet gelijkmatig. Verschillende klachten reageren op verschillende termijnen, en dat is de bron van de meeste teleurstellingen.

Wat relatief vroeg verandert, zijn de zaken die dicht bij de hormoonspiegel zelf liggen: zin in seks en stemming. Mensen beschrijven dat vaak binnen weken tot enkele maanden.

Wat later komt, zijn de veranderingen in het lichaam. Opbouw van spiermassa en afname van vetmassa zijn processen van maanden, en zij treden alleen op als er ook getraind wordt. Een behandeling die naast de bank plaatsvindt, levert die winst niet.

En wat het langst duurt, zijn veranderingen in botdichtheid en in het bloedbeeld. Dat zijn ook de dingen die niemand voelt en die daarom in geen enkel ervaringsverhaal voorkomen, terwijl zij de reden zijn dat er periodiek bloed wordt geprikt.

Wat er niet verandert

Even belangrijk is het onderdeel dat structureel wordt weggelaten.

Een behandeling verhelpt geen klachten die een andere oorzaak hebben. Wie moe is door slaapapneu of somber door een depressie, houdt die klacht. Dat is de belangrijkste reden waarom een grondige diagnose vooraf geen formaliteit is.

De behandeling maakt de eigen aanmaak bovendien niet sterker. Van buiten toegediend testosteron onderdrukt de eigen productie, en dat heeft gevolgen voor de vruchtbaarheid. Voor mannen met een kinderwens is dat een bepalend punt en het hoort vooraf besproken te zijn, niet achteraf ontdekt.

Ook belangrijk: het is doorgaans geen kuur. Stopt de behandeling, dan keren de klachten meestal terug, terwijl de eigen aanmaak tijd nodig heeft om op gang te komen. Dat maakt starten een beslissing met een langere horizon dan mensen bij aanvang denken.

Wat de controles betekenen

Rond een testosteronbehandeling horen periodieke controles, en die dienen een concreet doel.

Een deel gaat over het bloedbeeld. Testosteron kan de aanmaak van rode bloedcellen stimuleren, en een te dik wordend bloed is iets dat gevolgd moet worden.

Een deel gaat over de prostaat. Dat is geen controle omdat er iets vaststaat, maar omdat het bij deze behandeling hoort te worden gevolgd.

En een deel gaat over de hormoonwaarde zelf, om te beoordelen of de behandeling doet wat zij moet doen.

Wie een behandeling buiten de reguliere zorg om regelt, mist juist dit deel. Dat is het belangrijkste bezwaar tegen dat pad, meer nog dan de vraag wat er in de ampul zit.

Wat het grote veiligheidsonderzoek onderzocht

De meest aangehaalde studie over de veiligheid van testosteronbehandeling verscheen in 2023. Het is nuttig om precies te weten wat daar wel en niet in stond.

Er deden 5246 mannen van 45 tot 80 jaar mee met klachten die bij een tekort passen en met twee gemeten lage waarden, allemaal met bestaand of hoog risico op hart- en vaatziekten. Zij kregen testosteron of placebo, en het ging over hartinfarct, beroerte en sterfte door hart- en vaatziekten.

De uitkomst was dat testosteron op dat punt niet onderdeed voor placebo: 7,0 procent tegenover 7,3 procent.

Drie dingen horen daarbij. In de testosterongroep kwamen boezemfibrilleren, acuut nierfalen en longembolie vaker voor. De studie werd mede door de fabrikant gefinancierd. En, het belangrijkste voor deze pagina: er werd gewerkt met een gel op de huid, niet met injecties.

Dat laatste is geen muggenziften. Toedieningsvorm bepaalt het verloop van de spiegel in het bloed, en injecties geven een ander patroon dan een dagelijkse gel. De geruststelling over hart en vaten is verzameld met de ene vorm en wordt vaak geciteerd bij de andere.

Hoe u ervaringsverhalen leest

Drie vragen scheiden een bruikbaar verhaal van een misleidend.

Waarom is er begonnen? Een behandeling bij een aangetoond tekort met klachten is iets anders dan gebruik om sterker te worden. De verwachtingen, de dosering en de risico's verschillen, en de verhalen lopen online door elkaar.

Hoe lang loopt het al? Een verslag na zes weken beschrijft de fase waarin stemming en zin in seks reageren. Over spiermassa, botdichtheid en over volhouden zegt het niets.

Is er begeleiding? Een verhaal zonder controles beschrijft geen behandeling maar gebruik, en het ontbreken van problemen zegt in dat geval weinig, want er is niets gemeten.

Eindigt een verhaal bij een aanbieder of een website, dan is het reclame. De handel in receptgeneesmiddelen zonder recept is in Nederland niet toegestaan, en wat er dan geleverd wordt, is per definitie niet gecontroleerd.